पूर्वाधार नहुँदा दुई ठूला उद्योग अलपत्र

एक दशकअघि नै अनुमति पाएको ‘सुर्खेत सिमेन्ट उद्योग’ सञ्चालनमा आउन सकेको छैन भने गत वर्ष स्वीकृति पाएको ‘सूर्यतारा सिमेन्ट उद्योग’ले पनि पूर्वाधार अभावको कारण देखाउँदै काम अघि बढाउन सकेको छैन ।

सुर्खेत: पूर्वाधार विकास नहुँदा सुर्खेतमा दुई ठूला सिमेन्ट उद्योग सञ्चालनमा आउन सकेका छैनन् । पश्चिम सुर्खेतको चौकुनेमा एक दशकअघि निर्माण अनुमति पाएको ‘सुर्खेत सिमेन्ट उद्योग’ सञ्चालन हुन नसकिरहेको बेला गत वर्ष स्वीकृत भएको ‘सूर्यतारा सिमेन्ट उद्योग’ पनि पूर्वाधार अभावकै कारण सञ्चालन हुन सकेको छैन । यी दुवै एकै पालिकामा सञ्चालन हुने उद्योग हुन् ।

चार दशकअघि नै अध्ययन गरिएको सुर्खेत सिमेन्ट (चौकुने) उद्योग सञ्चालनका लागि २०६६ मा मुक्ति श्री प्रालिलाई जिम्मा दिइएको थियो । तर सरकारबाट अनुमति पाएको एक दशक बितिसक्दासम्म पनि उक्त उद्योग स्थापना हुन सकेको छैन । उद्योग स्थापनास्थलमा सम्पर्क कार्यालय राख्नेबाहेक निर्माणको कुनै काम अघि बढेको छैन । कम्पनीका अनुसार उद्योगका लागि करिब ९० रोपनी जग्गा अधिग्रहण गरिएको छ । दैनिक एक हजार टनभन्दा बढी सिमेन्ट उत्पादन गर्ने क्षमताको उद्योग स्थापना गर्ने योजना लामो समयदेखि अलपत्र छ ।

एउटा उद्योग स्थापनाअघि नै अलपत्र परिरहेको चौकुनेमा गत वर्ष मात्रै अर्को सिमेन्ट उद्योग स्थापनाका स्वीकृति भएको थियो । लगानी बोर्डले करिब १५ अर्ब लगानीमा चौकुने ९ मा सूर्यतारा सिमेन्ट उद्योग स्थापनाका लागि अनुमति दिएको थियो । स्वीकृति भएलगत्तै उद्योग दर्ता गरिएपनि निर्माणको काम भने अघि बढ्न सकेको छैन । पूर्वाधार अभावकै कारण उद्योग सञ्चालनमा समस्या भएको उक्त कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीका अध्यक्ष मुकुन्दप्रसाद तिमिल्सेनाले बाटो, पानी र विद्युत नहुँदा काम अघि बढाउन समस्या भइरहेको जनाए । उनका अनुसार अहिले उद्योग स्थापनास्थलमा पर्खाल निर्माणको काम भइरहेको छ । तर अन्य पूर्वाधार नहुँदा उद्योग स्थापनाको अन्य काम भने सञ्चालनमा कठिनाइ देखिएको हो । ‘बाटो, विद्युत र पानी मुख्य समस्याका रूपमा रहेका छन्’ उनले भने ।

उद्योग स्थापनाका लागि कम्तीमा २२ मेगावाट विद्युत आवश्यक पर्दछ । तर आवश्यक विद्युत छैन । यद्यपि, नेपाल विद्युत प्राधिकरणले कैलालीको चिसापानी हुँदै सुर्खेतको चौकुनेसम्म विद्युत विस्तारको काम गरिरहेको छ ।

सबै स्रोत साधन जुुटेमा तीन÷चार महिनामै उद्योग सञ्चालनमा ल्याउन सकिन अध्यक्ष तिमिल्सेनाले बताए । उद्योग सञ्चालनका लागि लगानी बोर्डले १४ अर्ब २७ करोड ५० लाखको लगानी स्वीकृत गरेको छ । उनका अनुसार चौकुनेमा स्थापना हुने उद्योगका लागि बराहताल गाउँपालिका–७ स्थित लखरपाटामा ९५ हजार हेक्टर जमिनबाट चुनढुङ्गा उत्खनन् गरिनेछ । चौकुने गाउँपालिका वडा नम्वर ९ मा उद्योग स्थापनाका लागि ४२ विघा जमिन खरिद गरिएको छ ।

कर्णाली प्रदेश सरकारले उद्योग स्थापनका लागि समन्वय भइरहेको जनाएको छ । उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव मोहनदेव जोशीले आवश्यक पूर्वाधार निर्माणलाई प्रदेश सरकारले प्राथमिकता राखेको जनाए । संघीय सरकारमा दर्ता उद्योग भएपनि सडक, विद्युत विस्तारलगायतका पूर्वाधार निर्माणमा प्रदेशले पनि पहल गरिरहेको सचिव जोशीले जानकारी दिए ।

सडक र विद्युतको विस्तार लगत्तै उद्योग स्थापना हुने सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित प्रदेशसभा सदस्य बिन्दमान विष्टको दाबी छ । यसका लागि पहल भइरहेको समेत उनी बताउँछन् । ‘ठूला खालका उद्योग स्थापनाको सहयोगका लागि बाटो निर्माण र पानीको व्यवस्थापनका लागि डिब बोरिङ निर्माणलगायतका लागि प्रदेश सरकारले पनि बजेट छुटाएको छ’ उनले भने ।

चौकुने गाउँपालिकाका अध्यक्ष खड्ग विकले उद्योग स्थापनाका लागि आवश्यक पूर्वाधार तयार पार्न प्रदेश र संघीय सरकारले ध्यान दिनुपर्ने बताए । उनका अनुसार कच्ची बाटो निर्माण गरिएको छ भने त्यसलाई स्तरोन्नति गर्नुपर्ने छ । ‘समस्या समाधानका लागि आवश्यक पहल भइरहेको छ’ उनले भने ।

ठूला उद्योग स्थापनाका लागि सरकार पनि गम्भिर हुनुपर्ने बताउँछन् कर्णाली प्रदेश योजना आयोगका पूर्व सदस्य डा. दिपेन्द्र रोकाया । लगानी गर्न चाहने निजी क्षेत्रलाई समेत प्रदेश सरकारले दिशा निर्दिष्ट गर्न नसकेको उनले जनाए । उनले भने, ‘कर्णालीमा लगानी गर्न इच्छुक भएर लगानिकर्ता आउछन् । प्रदेशले ठोस योजना अवधारणा नबनाउँदा काम नगरेर फर्कन्छन् ।’

प्रकाशित मितिः   २० फाल्गुन २०७९, शनिबार ०५:०५