फस्ट होके नुकल रहुँ

 

माघ महिना उ समयमे अगहन महिनम बर्का परिच्छा होके पुसमे रजेल्टा होए ओ माघ महिनासे लावा सैच्छिक सट्र सुरु होए । लावा कलास, लावा किटाब, लावा कापि, लावा कलम, लावा जोस लावा जाँगर, लावा लावा पाठ सुरु होए, बिल्कुल आस्टहेंके जइसिके हमार थारु जाटिनके लावा बरस, बर्का टिउहार, माघमे गाउँके बहुट चिज बडल जिठैं । जइसेकि लावा अघरिया, लावा भल्मन्सा, लावा गुर्वा, लावा केसौका, लावा चिरक्या, लावा किसन्वा, लावा योजना, लावा काम बहुट चिज लावा लावा । मोर लग फेन एकडम लावा काम मने मोर सोचल हस बहुट खुसि होके स्कुल गैनु । स्कुल बिहानके कलवा खाके १० बजेसे लागे । मने मैं स्कुल जवासलके मारे बिहाने आठे बजे टयार होगिनुँ । असरा लागट लागट डोसर घरक सँघरिया ९ बजे बल्ल टयार हुइलैं । स्कुल लग्गहें रहे । लगभग खेलट खेलट गइलेसे २० मिनेट लागे हमार घरसे स्कुल पुग्ना । हम्रे घरसे चल डेलि स्कुल ओर । आज मोर स्कुलके पहिल डिन मैं बहुट खुसि ओ हौस्याइल रहुँ । का का करे पर्हे परठ कैह्के जन्ना महिन बरे इच्छा रहे ।

स्कुल जाके हम्रे गाउँक औरे औरे सँघरियनसङ आढा घन्टा जटि खेल्लि । मने महिन खेलसे ज्याडा पर्हाइ कबसे सुरु हुइ कैह्के सोंचटहुँ । खेल टे हम्रे बन्वामे गइया चर्हाइबेर कटरा खेल्लि कटरा । घन्टि लागल सक्कु जाने आपन आपन कलासमे लाइन लागे लग्लैं । मैं भर आपन लाइन नै पटा पैनँु । पाछे दामोदर सर अइलैं महिन सब्से छोट लर्कनके लाइन सिसु कलासके लाइनमे ठह्र्वा डेलै ओ कलै आझसे टोहार लाइन यहे हो यहैं लाइन लगहो । मैं समझ गैनुँ उमेरमे सब्से भारि जो रहुँ आपन कलासक आउर लर्कनसे । उमेरमे सब्से भारि रलक ओरसे औरे हमारसे भारि कलासके डाडु हुक्रे महिन गिजुवाइँट ओ कहिँट– ठुइ अटरा भारि लवन्डै लाज फे नै लग्ठिस भरखर सिसु कलासेम भराना हुइल बा । मै चुपचाप रैह्जाउँ ।

हम्रे पहरटि गैलि । गैया चर्हाइ गैलसे स्कुल जैना बहुट मजा लागे । गैया चर्हाइबेर बन्वै बन्वै ओ कुसे कुसे डिन भर भुखले पियसले नेंगलसे कलास कोठामे बैठके आरामसे पहर्ना महिन बहुट सुख लागल । मैं खुसिसे स्कुल पर्हे जाइ लग्नुँ । स्कुले अइटिकिल रोज डिन मिझ्नि खाके किस्नान लग एक बोझा घाँस काटके लन्ना ओ सर ओ मेडमके डेहल ‘होमवर्क’ कैना काम रहे । ‘होमवर्क’ करेबेर किटाबमे जइसिन अच्छर बनाके लिखल रहठ् ओस्टहें अच्छर बनाके लिख्ना कोसिस कैना बान हुइलक ओरसे सर हुक्रे छोटेसे सुग्घर अच्छर बनाके लिखठ इ लवन्डा कहिँट । रोजडिन सक्कु होमवर्क करके जैना ओ अच्छर फे मजा सफा रलक ओरसे महिन सर मेडम ओइने स्यावास डिँट । महिन आउर पहर्ना मन लागे । मैं मन लगाके पहरटि गैनुँ । एक महिना सिसु कलासम पहरलक बाडमे पहिल त्रैमासिक परिच्छा आगिल । सक्कु जाने परिच्छा डेलि । परिच्छक कापि चेक कैलैटे सर ओइनके कहाइ अन्सार मोर सब्से ढेउर नम्बर आइल । पाछे सर ओइने सल्लाह कैके महिन कलास एकमे नाउँ लिखाइक कलैं । एक महिना सिसुमे पहरके मै कलास एकमे चल्गिनुँ ।

एक कलासम फे खोब मन लगाके पर्हे लग्नुँ । एक कलासमसे कलमसे लिखे मिले हम्रहिन । रुपिया रहल सँघरियन पिच्कारिवाला कलम लिँट । उ समयमे पिच्कारिवाला कलम पाँच रुपियम मिले । मैं भर चन्दन चौकिसे एक रुपिया वाला कलम ओ एक रुपिया वाला कापि लानके चलाउँ । रंग भरके लिख्ना कलम हस्टा बनाइक लग खोब मजा रहे । बहुट डिनटे मैं कापि नै होके । बरे बरे पेटि वाला गट्टा चिरके ठोरिक मजा मजा परखक् कागज सिके कापि बनाके ‘होमवर्क’ करुँ । सर ओइने पुछिँट –टोरठन कापि नै हो यम्मे लिख्के लन्ठे होमवर्क ? मै चुपचाप रैह्जाउँ । बलटल परहे मिलल बा । कापि लेना पैसा माँगमटे परहे नै जाइ डिहिँ डाइ बाबा कैह्के मैं पैसा नै माँगु । हुइना हमार बाबक ठन रुपिया पैसा डेख्ना टे सिहनि रहिन । फाटल चिटल लुग्रामे पेउँडा लगा लगा टे हमार गुजारा चले । बाबकठन रुपिया पैसा रटिन कलेसे काहे चुट्टर निँकरल जँङ्घ्या घाले परटिन हमार बाबनहे । पैसा रटिन कलेसे काहे हमार डाइ मैं जाने जुकुर हुइनुँ टब्से ओहे अक्के जोर लेहँगा आ बिलाउज लगैटि ? रुपिया पैसा रटिन कलेसे काहे सट्का रोग (डम) लागल हमार बुडिहे पाटिर पाटिर गटियक भरेमे खेंहें खेंहें खोंख्टि जार कटाइक परटिन ? हमार बाबक ठन रुपिया पैसा रटिन कलेसे जार महिना काहे सक्कु जाने जाने सोंटा परल सुट्ना बेला हम्रे राटके टिने बजेसे आगि टाप टापके जार कटाइक परट ? टब मारे मारे पैसा नै माँगे सेकु आपन डाइ बाबनसे ।

हर साल जार महिना परटिकिल हमार बुडिक सट्का सुरु हो जाइन । जार कटैना मुस्किल । अस्पटाल जैना पैसा फे नै रना । सरडि खोंखि बर्हे लागेटे राटभरभर खोंखल् करि हमार बुडि । ज्याडा सट्का बर्हे लागिनटे सर्रिक खोटा ढिकाके नेपालि कागजमे चप्टाके पँजरि पँजरि चप्टालि ओ लसुन आउर बजके माला बनाके घर भरिक मनैन घलाडि । बस इहे बिरुवक भले जियटहि हमार बुडि ओ हमार परिवार ।

घरे फुरसडके समयमे खालि बैठलसे किटाब पहरके बैठ्ना बान रलक ओरसे मै आपन सक्कु किटाब पालिक पाला बरस भरमे कैयौंचो पहर सेक्ले रहुँँ । अग्हन महिनम बर्का परिच्छा हुइल । परिच्छाके रजेल्टा पुस महिना ओराइ ओराइ बेला होए । हमार नम्मरि जग्गा जमिन नै रलक ओरसे हम्रे हमार मन्झला काकैसे कटान बनाइक लग चन्दन चौकीक झोंरिया फाँरे जाइ । लगभग एक अठ्वारसे ढेउर डिन हो गिल रहे झोंरिया फाँरट ।

एक डिन हमार रजेल्टा निकरल । उ डिन फे मै कटान फाँरे गैल रहुँ । साँहि जुन घरे आइबेर एकठो सँघरिया डुरेसे बटैलै –रे रे टैं टे एक कलासम फस्ट हुइल बटे । महि फस्ट कलक पटा नै रहे । मै सोझे चुपैले घरे जाके नुक गिनुँ डरके मारे । सँघरियन ओ घरक मनै यहोंर ओंहोंर खोजटैं भैंभैं, भैंभैं । मंै जुन घरक कोन्वम नुकल । साइट परिच्छा बिगरल हुइटे बलटल पर्हे मिलल मनै पर्हाइ ना छुटाडिँट घरक मनै कैह्के । पाछे एक घचिक रैह्के औरे जाने गाउँक मनैं फेन आके हमार बाबकठन कहे लग्लै – अप्नेक छावा जन्नाहा बा बह्र्या पर्हाइ बटिस् । ओकर पर्हाइ आबसे ना छुटैबि । एक कच्छम सब्से ढेउर नम्मर लानके फस्ट हुइल बा । टब जाके महिन पटा हुइल फस्टके माने ओ मै टुरुन्ट बाहेर आगिनुँ । सँघरिया रजेल्टा सुनेबेर डेहल फस्ट हुइलक पुरस्कार लेके डेहे अइलै एकठो ठुल्ह्वारे कापि ओ पिच्कारिवाला कलम । महि महा खुसि लागल । आब आउर ढियान लगाके परहम कैह्के आपन मने मने बाचा कैनुँ ओ पुरस्कार डाइ बाबन सक्हुन डेखैनुँ । आब हमार बाबकठन मोर पर्हाइ छुटैना बहाना गरिबि रलेसे फें जबरजस्टि छुटैना उपाय नि रैह्गिलिन । मै खुसि होके आउर मन लगाके पर्हे लग्नुँ ।

 

-सिताराम चौधरी

प्रकाशित मितिः   १४ फाल्गुन २०८१, बुधबार १३:५३